โฉนดที่ดินถือเป็นเอกสารสำคัญในการแสดงกรรมสิทธิ์บนที่ดินนั้น ๆ ดังนั้นนอกจากจะรู้จักกับความสำคัญของโฉนดที่ดินและเก็บรักษาไว้อย่างดีแล้วก็ต้องรู้จักประเภทต่าง ๆ ของโฉนดที่ดินซี่งมีหลายประเภทด้วยกัน
โดยยิ่งไปกว่านั้นหากใครเป็นนักลงทุน หรือมีการเปลี่ยนมือเจ้าของบนที่ดินบ่อย ๆ ตลอดจนการจำนองโฉนดที่ดินไว้กับผู้อื่นจะต้องรู้จักการตรวจเช็คโฉนดที่ดินให้เป็น เพราะในปัจจุบันการปลอมแปลงเอกสารถือถือเป็นหนึ่งในคดียอดนิยมที่เกิดขึ้นในสังคมไทยแทบทุกวัน สังเกตได้จากสื่อต่าง ๆ ที่มีการออกข่าวฟ้องร้องเป็นคดีความใหญ่โต
ส่วนใหญ่โฉนดที่ดินที่มีการปลอมแปลงจะเป็นโฉนดที่ดินประเภท นส.4จ หรือโฉนดที่ดินที่เป็นหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์สามารถทำการซื้อขายได้ ดังนั้นเพื่อให้แน่ใจว่าโฉนดที่ดินที่เราถืออยู่นั้นไม่ใช่โฉนดที่ดินปลอม จะต้องรู้วิธีตรวจสอบว่าโฉนดที่ดินที่เราครอบครองอยู่นั้นเป็นของจริงไหม หรือแท้จริงแล้วที่ดินของเรานั้นได้หลุดลอยกลายเป็นของมิจฉาชีพแบบไม่รู้ตัวไปแล้ว ถ้าพร้อมแล้วไปหยิบโฉนดที่ดินมาตรวจสอบเบื้องต้นไปพร้อม ๆ กันได้เลย
1. ตรวจสอบตำแหน่งที่ดินจากเว็ปไซต์
วิธีนี้เราสามารถเข้าไปที่เว็ปไซต์ เพื่อตรวจสอบ ตำแหน่งที่ดินที่กำลังจะซื้อหรือที่ดินของตัวเอง ได้ด้วยตนเอง โดยเข้าไปที่เว็ปไซต์ https://landsmaps.dol.go.th/
เมื่อเข้าเว็ปไซต์แล้วก็มองหาคำว่า เลขที่โฉนด ใส่ข้อมูลที่จะตรวจสอบลงไปให้ครบถ้วน จากนั้นเราก็กดดูได้เลยว่า โฉนดดังกล่าวมีที่ตั้งตรงกับตัวเอกสารโฉนดที่ดิน หมายเลขระวางเดียวกันไหม ขอบเขตของที่ดินและลักษณะรูปร่างของที่ดินเป็นยังไง อีกทั้งเว็บไซต์นี้ยังสามารถบอกค่าพิกัดแปลง นำทางให้เราไปยังที่ดินที่จะซื้อได้อีกด้วย แถมสามารถตรวจสอบสีของผังเมือง เป็นข้อมูลให้กับผู้ซื้อหรือตัวเราเองได้อีกด้วย
2. ตรวจสอบด้วยตาเปล่าจากประวัติที่ดินด้านหลังโฉนด
ที่ด้านหลังของโฉนดที่ดินจะมีสารบัญจดทะเบียน เป็นเหมือนประวัติบันทึกรายการจดทะเบียนนิติกรรมในโฉนดที่ดินว่าที่ดินแปลงนี้ผ่านอะไรมาแล้วบ้าง โดยด้านหลังของโฉนดที่ดินจะมีตารางการเปลี่ยนแปลงสิทธิ ซึ่งสามารถตรวจสอบชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์คนปัจจุบันและการเปลี่ยนแปลงเคลื่อนไหวสิทธิที่ผ่านมา ซึ่งหากไม่ตรงกับความเป็นจริงตามประวัติของโฉนดที่ดินที่เจ้าของที่ดินรับรู้มา ก็ให้เริ่มตั้งข้อสงสัยว่าโฉนดที่ดินที่ถืออยู่นั้นอาจเป็นโฉนดที่ดินปลอม
3. ตรวจสอบสิ่งที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าจากลายน้ำสัญลักษณ์ตราครุฑบนโฉนดที่ดินที่
ต่อมาให้มาตรวจสอบที่รูปลักษณ์ของโฉนดที่ดิน ซึ่งโดยส่วนใหญ่โฉนดที่ดินในนปัจจุบันจะมีขนาดที่ 24 x 36 ซม. เนื้อกระดาษจะมีลักษณะเส้นใยพิเศษออกสีเหลือง และมีสัญลักษณ์ลายน้ำของตราครุฑอยู่กลางโฉนดที่ดิน ซึ่งจุดนี้ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า จำเป็นต้องทำการส่องดูโดยยกขึ้นส่องกับไฟจะเห็นสัญลักษณ์ตราครุฑอยู่ในวงกลม 2 วง พร้อมมีอักษรลายน้ำกำกับด้านล่างว่ากรมที่ดินกระทรวงมหาดไทย
4. ตรวจสอบด้วยการนำโฉนดที่ดินไปที่สำนักงานที่ดิน
เนื่องจากโฉนดที่ดินตัวจริงจะมีด้วยกันทั้งหมด 2 ฉบับ คือฉบับที่มอบให้กับเจ้าของที่ดินเป็นคนเก็บรักษา และอีกฉบับจะถูกเก็บไว้สำนักงานงานที่ดิน
ดังนั้นเมื่อเกิดข้อสงสัยว่าโฉนดเป็นฉบับปลอมให้ใช้วิธีสุดท้ายคือการไปที่สำนักงานที่ดินแล้วไปขอสำเนาโฉนดที่ดินที่สำนักงานที่ดินเก็บไว้มาเปรียบเทียบกัน เพราะหากมีการเปลี่ยนแปลงประวัติในโฉนดจริง โฉนดที่ดินที่สำนักงานที่ดินเก็บไว้จะถูกแก้ไขให้ตรงกับฉบับจริง
เมื่อนำมาเปรียบเทียบกันแล้วยังเหมือนกันอยู่ก็นำโฉนดต้องสงสัยให้สำนักกรมที่ดินตรวจสอบอีกที แต่หากนำมาเทียบแล้วมีบางจุดที่ไม่เหมือนกันแสดงว่าโฉนดที่ดินที่คุณถืออยู่นั้นเป็นของปลอม 100% ให้เตรียมไปแจ้งความและดำเนินคดีทางกฎหมายได้เลย
สิ่งสำคัญสำหรับวิธีป้องกันมิจฉาชีพต่าง ๆ และรักษาสิทธิกรรมสิทธิ์ที่ดินของตนเองก็คือการนำโฉนดไปตรวจสอบกับสำนักงานที่ดินเป็นประจำอย่างน้อยปีละครั้ง รวมไปถึงเข้าไปตรวจสอบบนที่ดินของตนเองให้มากขึ้นด้วยเพื่อป้องกันการรุกรานจากผู้ไม่ประสงค์ดีหรือการครอบครองปรปกษ์ที่อาจเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา
5. ตรวจสอบด้วยตาเปล่าจากการเขียนลายเซ็นและตราประทับของเจ้าหน้าที่
โฉนดที่ดินจะเห็นว่าท้ายโฉนดที่ดินด้านล่างจะมีลายเซ็นของเจ้าหน้าที่อยู่ โดยส่วนใหญ่จะใช้หมึกสีดำเซ็นลายเซ็น พร้อมมีชื่อตรายางประทับบนลายเซ็น และกำกับวันที่ไว้ด้านหลัง หากมีการใช้หมึกสีอื่นในการเซ็นลายเซ็น หรือไม่มีตราประทับให้สงสัยไว้ก่อนว่าโฉนดฉบับนี้เป็นของปลอม
หมายเหตุ -โดยเป็นการสันนิษฐานเบื้องต้นด้วยตาเปล่าเท่านั้น โฉนดที่ถืออยู่อาจเป็นของจริงก็ได้ เนื่องจากโฉนดที่ดินบางฉบับอาจมีการใช้หมึกสีน้ำเงินหรือสีอื่น ๆ ก็เป็นได้ ดังนั้นเมื่อพบหมึกสีอื่นให้ตั้งข้อสงสัยไว้ก่อนและไปตรวจสอบจุดอื่น ๆ บนโฉนดที่ดินต่อไป
