ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1349 บัญญัติเอาไว้ว่า
“ที่ดินแปลงใดมีที่ดินแปลงอื่นล้อมอยู่จนไม่มีทางออกถึงทางสาธารณะได้ไซร้ ท่านว่าเจ้าของที่ดินแปลงนั้นจะผ่านที่ดินซึ่งล้อมอยู่ไปสู่ทางสาธารณะได้ ที่ดินแปลงใดมีทางออกได้แต่เมื่อต้องข้ามสระ บึง หรือทะเล หรือมีที่ชันอันระดับที่ดินกับทางสาธารณะสูงกว่ากันมากไซร้ ท่านว่าให้ใช้ความในวรรคต้นบังคับ ที่และวิธีทำทางผ่านนั้นต้องเลือกให้พอควรแก่ความจำเป็นของผู้มีสิทธิจะผ่าน กับทั้งให้คำนึงถึงที่ดินที่ล้อมอยู่ให้เสียหายแต่น้อยที่สุดที่จะเป็นได้ ถ้าจำเป็นผู้มีสิทธิจะผ่านจะสร้างถนนเป็นทางผ่านก็ได้ ผู้มีสิทธิจะผ่านต้องใช้ค่าทดแทนให้แก่เจ้าของที่ดินที่ล้อมอยู่เพื่อความเสียหายอันเกิดแต่เหตุที่มีทางผ่านนั้น ค่าทดแทนนั้นนอกจากค่าเสียหายเพราะสร้างถนน ท่านว่าจะกำหนดเป็นเงินรายปีก็ได้“
จากหลักกฎหมายข้างต้นสรุปได้ว่า ที่ดินตาบอด คือ ที่ดินที่มีที่ดินแปลงอื่นล้อมรอบจนไม่มีทางออกไปยังทางสาธารณะได้เลย ซึ่งทางสาธารณะจะรวมทั้งทางบกและทางน้ำที่สามารถใช้สัญจรไปมาได้จริงในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นถนน ทางรถไฟ หรือแม่น้ำลำคลอง แต่ถ้าเป็นกรณีที่ที่ดินติดกับแม่น้ำที่ไม่ได้ใช้เป็นทางสัญจรอีกต่อไปแล้ว กฎหมายก็ให้สิทธิเจ้าของที่ดินในการฟ้องศาลเพื่อขอทางเข้าออกจากที่ดินแปลงข้างเคียงได้ หรือที่เรียกว่า การขอทางจำเป็น
อยากขอทางเข้าที่ดินตาบอดต้องทำยังไง
กฎหมายต้องการให้ที่ดินทุกแปลงมีมูลค่า และสามารถใช้ประโยชน์บนที่ดินผืนนั้นได้ ดังนั้น ใครที่เป็นเจ้าของที่ดินตาบอด ไม่ต้องเครียดหรือกังวลใจไปนะครับ เงินติดล้อจะมาแนะนำวิธีการขอทางจำเป็น หรือการขอทางเข้าที่ดินตาบอดที่สามารถทำได้ด้วยตัวเองมี 2 วิธี ดังนี้
1. พูดคุยกับเจ้าของที่ดินแปลงข้างเคียง
สำหรับที่ดินตาบอดที่มีที่ดินแปลงอื่นล้อมรอบนั้น อาจถูกปิดล้อมด้วยที่ดินแปลงเดียว มีเจ้าของคนเดียว หรืออาจถูกปิดล้อมด้วยที่ดินหลายแปลง มีเจ้าของหลายคนก็ได้ คุณสามารถเลือกที่จะพูดคุยกับเจ้าของที่ดินแปลงข้างเคียงแปลงใดก็ได้เพื่อขอทางเข้าออก เพราะกฎหมายไม่ได้กำหนดว่าจะต้องขอจากแปลงที่ใกล้กับทางสาธารณะมากที่สุด โดยอาจจะมีการเสียค่าผ่านทางและทำสัญญาร่วมกัน แต่ถ้าตกลงกันไม่ได้ คุณจำเป็นต้องฟ้องศาลเพื่อขอเปิดทางจำเป็น
2. ฟ้องศาลเพื่อขอเปิดทางจำเป็น
ถ้าตกลงกับเจ้าของที่ดินแปลงข้างเคียงไม่ได้ หรือแม้ว่าจะได้รับอนุญาตให้สามารถใช้ทางผ่านเข้าออกได้ คุณสามารถยื่นคำฟ้องทางจำเป็นได้เช่นกัน โดยศาลจะพิจารณาว่าที่ดินของคุณเป็นที่ดินตาบอดหรือไม่ และทางที่ขอมานั้น เข้าเงื่อนไขเปิดทางจำเป็นได้ไหม ทั้งความกว้าง ความยาวของทางเข้าออกมีความเหมาะสม สามารถใช้เป็นทางเข้าออกสู่ทางสาธารณะได้อย่างปลอดภัยหรือไม่
เงื่อนไขในการฟ้องศาลเพื่อขอเปิดทางจำเป็น
ตามหลักกฎหมายที่ดินตาบอดข้างต้น การฟ้องศาลเพื่อขอเปิดทางจำเป็นที่ดินที่ไม่มีทางเข้าออกเลย มีเงื่อนไขหลัก ๆ ดังนี้
